Enter your keyword

Psikoteknik

Psikoteknik

Çalışma psikolojisinin dallarından biri olan psikoteknik değerlendirme, kişilerin belirli bir meslekteki yeterliliğinin ortaya konulabilmesi amacı ile gerekli zihinsel ve bedensel özelliklerinin testler aracılığı ile ölçülmesine verilen addır. Farklı bir ifade ile psikoteknik değerlendirme, kişinin belirli bir mesleğe uygun olup olmadığını anlamak amacı ile tasarlanarak hazırlanmış bir inceleme ve değerlendirme yöntemidir. Ayrıca mesleki yeterlilik belgesi bulunan ve ticari taşıt kullanan sürücülerin psikoteknik değerlendirme raporlarını almaları zorunludur.

Şoförlerde psikoteknik değerlendirme

Şoförlerin güvenli taşıt kullanmalarını sağlamakta olan ( dikkat, algı, muhakeme, hafıza vb), psikomotor beceri ve yeteneklerinin ( göz, ayak ve el koordinasyonu, tepki hızı vb. ), tutum ve davranış, kişilik ve alışkanlık özelliklerinin ( sorumluluk, saldırganlık, öz kontrol, risk alma vb. ), ölçülmesi ve şoförlük bakımından yeterliliği ve uygunluğu hakkında bir neticeye varılmasıdır.

Ülkemizde psikoteknik değerlendirme uygulaması

Ülkemizde Psikoteknik Değerlendirmenin şart ve uygulama türü Karayolları Trafik Yönetmeliği 79. Madde ve aynı yönetmelikte bulunan 4 sayılı cetvel ile belirlenmiştir. Uygulama amaçları özetle ehliyetin kanuni nedenler ile geri alınması durumunda tespit edilmiş olan kural ihlallerinin sürücülük adına gerekli yeteneklerin ve becerilerin eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığına dair bir neticeye varılması başta olmak üzere sürücü olmasının uygun olmadığı bireylerin tespit edilmesi mesleki sürücülük yapacak kişilerin çalışmaya devam ettikleri meslekleri bakımından uygun olup olmadıklarının belirlenmesidir. Ayrıca yüksek sürücülük performansının gerekli olduğu alanlar adına sürücü seçimi yapmak için de psikoteknik değerlendirme yapılmaktadır. Ülkemizde kanuni bir zorunluluk olmasa da bazı özel şirket ve kamu kurumları psikoteknik değerlendirme neticelerini dikkate alıp şoför seçme uygulamasına gitmektedir.

Psikoteknik değerlendirmede uygulanan test türleri

  • Dikkat düzeyi,
  • Muhakeme,
  • Hız ve mesafe algılaması,
  • Görüş açısı ve koordinasyon ( İkili işlem yeteneği perifal görme becerisi )
  • Tepki hızı ve kalitesi ( Stres altında tepki kalitesi / hızı ve yoğun uyaran akışı )
  • Görsel süreklilik,
  • TAVTMB Takistoskopik trafik algılama testi,
  • Sürekli dikkat,
  • Problem çözme’dir.

Kanuni uygulamalarda, T. C. Sağlık Bakanlığınca atanan, alan ile alakalı olarak, ( TPD ) Türk Psikologlar Derneği tarafından incelenen ve onaylanan Normlar kullanılmaktadır. Ayrıca normlar, TPD’nin öngörüsü doğrultusunda sürücünün Eğitim durumu ve yaşı ile doğrudan orantılıdır.